Het leven van een leerkracht van groep 8 was tot...
Het basisonderwijs wil een vermindering van het...

Gelezen in BN De Stem: Laat de eindtoets los!

03-04-2019
Deze maand staat voor leerlingen van groep 8 de eind-toets weer op het programma. Een belangrijk moment, maar laat het resultaat niet leidend zijn. Het is een momentopname!
Bron: BN DeStem 3 april 2019 door Chantal van Oosten

De laatste weken komt de discussie over het afneemmoment van de eindtoets in het basisonderwijs weer op gang. Nadat in 2014 de toets naar achter is geschoven, waardoor het advies van de leerkracht voorop kwam te staan, wordt nu het plan opgevat dit terug te draaien. Alleen mondige ouders zouden het voor elkaar krijgen een advies bij te laten stellen na een hogere score op de eindtoets. De toets komt er weer aan deze maand en daarna de bijstelling van de adviezen, waar nodig. Ik wil graag iedereen oproepen toch vooral te vertrouwen op elkaar en de eindtoets zoveel als mogelijk los te laten.

Ten eerste stel ik voor dat we het vertrouwen in de leerkracht herstellen. De school waarop een kind zo'n acht jaar heeft gezeten, kan na al die jaren echt prima een inschatting maken over de prestaties van een kind. In het advies worden werkhouding, motivatie, leerlingvolgsysteem - waarin ook de mening van andere leerkrachten die het kind hebben lesgegeven is opgenomen - en de methodegebonden resultaten meegenomen.

Kleine afwijking

Op de basisschool waar ik lange tijd werkte, gaven we het advies altijd vóór de eindtoets. Ook al voor 2014. De eindtoets werd gezien als een bevestiging van een advies. Hier en daar was soms een kleine afwijking, maar daar viel nog wel over te praten. Via de middelbare school volgden we onze leerlingen ook nog altijd. De meeste leerlingen zaten na drie jaar nog steeds op het geadviseerde niveau. En ook na 2014 was daar gewoon nog steeds het gesprek met de ouders mondig of niet mondig, als het kind ineens sprongen laat zien, dan werd het advies na overleg met elkaar gewoon bijgesteld.

Op de tweede plaats is het van belang om de druk bij de kinderen weg te halen. Op het jeugdjournaal wordt gesproken over de belangrijkste toets van het leven. Dat valt reuze mee vertellen wij in de klas, maar probeer als leerkracht maar eens tegen de media op te boksen. Vanaf groep 7 en 8 wordt ineens de druk opgevoerd en moeten de kinderen ineens naar bijles of nog naar citotraining om het resultaat van de eindtoets maar zo hoog mogelijk te laten uitvallen. Natuurlijk mag een kind extra ondersteuning als het uitvalt op een bepaald gebied of als het kind erg onzeker is over schoolse zaken, maar de eindtoets mag hierbij geen doel op zich worden. Wij oefenden wel altijd met de vraagstelling zodat een kind wist wat hij kan verwachten, maar alleen trainen voor een bepaalde toets is onzin. Straks zit je met je goed geoefende score op een te hoog niveau en dan red je het wellicht niet, sneu voor het kind lijkt me.

Mijn derde en misschien wel belangrijkste argument gaat over de leerling zelf. Het onderwijs staat tegenwoordig bol van eigenaarschap en de procesgerichte benadering. Neem de leerling mee in zijn advies. Op de basisschool van mijn dochter gaven ze een voorlopig advies aan het eind van groep 7. Hierna werd met de kinderen aan het begin van groep 8 doelen gesteld. Wat wil jij bereiken en wat heb je nodig van de leerkracht, je ouders en van jezelf. Er wordt dan gekeken naar het proces en de leerling wordt daar eigenaar van onder begeleiding van de leerkracht en zijn/haar ouders. Er is een hele verschuiving gaande in het onderwijs van het geven van cijfers voor een toets naar het beoordelen van een proces. Waarom op het laatste moment dan de leerling nog even langs een lat leggen? Haal die toetsdruk weg bij de kinderen en kijk naar de ontwikkeling van het individu.

De eindtoets weer zwaarder laten wegen, vind ik een slecht idee. Zoals hierboven beschreven: leerkrachten weten waar ze over praten, blijf daarvan af. Geef ouders inzicht in het proces dat je doorloopt en ga met elkaar in gesprek. Stel het kind voorop, neem het mee in het proces en maak het eigenaar van de eigen ontwikkeling. Laten we bovenal vertrouwen hebben in de leerkrachten, de ouders en de leerlingen. En voor de kinderen: Laat je niet gek maken, je bent meer dan een getal.

Chantal van Oosten heeft 20 jaar voor de klas gestaan in het basisonderwijs, waaronder 10 jaar voor groep 8. Momenteel werkt zij als docent Nederlands op een middelbare school.